آشنایی با مهمترین مزایا و معایب ارزهای دیجیتال

شاید تا به حال تعداد زیادی مقاله درباره اینکه ارز دیجیتال چیست خوانده باشید. اما آیا می‌دانید که مهمترین مزایا و معایب ارزهای دیجیتال چه هستند؟ در این مقاله مروری خواهیم داشت بر مفهوم رمز ارزها و همچنین مزایا و معایب ارزهای دیجیتال بحث در مورد تاریخچه، حال و آینده این فناوری را نیز بررسی می‌کنیم. پس در ادامه این مطلب با ما همراه باشید


ارز دیجیتال چیست؟


ارز دیجیتال چیست؟

دلیل نام‌گذاری رمز ارزها یا همان ارزهای دیجیتال این است که معاملات آنها از طریق رمزگذاری تأیید می‌شوند. بنابراین، با استفاده از کدگذاری پیشرفته، داده‌ها ذخیره شده و داده‌های رمز ارزها بین کیف پول‌ها و دفاتر کل عمومی منتقل می‌شوند. هدف از رمزنگاری تراکنش‌های ارزهای دیجیتال تأمین امنیت و ایمنی است.

رمز ارزها به عنوان یک سیستم پرداخت دیجیتال و همتا‌به‌همتا، برای تأیید تراکنش‌ها نیازی به بانک‌ها ندارند. هر شخصی در هر کجای دنیا می‌تواند ارز دیجیتال را ارسال و دریافت کند. ارز دیجیتال پول فیزیکی نیست که بتوانید آن را در دنیای واقعی حمل کرده و آن را با کالاها یا خدمات مبادله کنید. پرداخت ارزهای دیجیتال به مثابه ورودی‌های دیجیتالی است که معاملات خاص ثبت شده به صورت آنلاین در یک پایگاه داده دفتر کل عمومی را توصیف می‌کند. برای ذخیره ارز دیجیتال از یک کیف پول ارز دیجیتال ایمن استفاده می‌شود.

بیت کوین از طریق فرایندی به نام استخراج بیت کوین وارد گردش می‌شود. استخراج‌کنندگان بیت کوین پاداشی را دریافت می‌کنند که به عنوان انگیزه‌ای برای انجام عملیات استخراج است. هدف از استخراج اطمینان از اعتبار و قانونی بودن این ارز دیجیتال است. آنها این عملیات را با نظارت بر تراکنش‌های بیت کوین انجام می‌دهند. این فعالیت‌ها و مسئولیت‌های استخراج در میان بسیاری از کاربران در سراسر جهان گسترش یافته و بیت کوین را به یک ارز دیجیتال «غیرمتمرکز» تبدیل کرده که نظارت بر استفاده از آن به هیچ مرجع مرکزی مانند دولت یا بانک مرکزی متکی نیست.

برخی افراد به دلیل استفاده مجرمان در معاملات غیرقانونی خود از بیت کوین انتقاد کرده‌اند. همچنین، بیت کوین به دلیل مصرف زیاد برق توسط ماینرها، نوسان قیمت و سرقت از صرافی‌ها هدف انتقادات قرار گرفته است. برخی از اقتصاددانان، از جمله چندین برنده جایزه نوبل، معتقدند که بیت کوین یک سرمایه‌گذاری سوداگرانه است که احتمالاً در دوره‌های مختلف منجر به حباب می‌شود. از این رو، چندین سازمان نظارتی به سرمایه‌گذاران در مورد بیت کوین هشدار داده‌اند.

تاریخچه ارزهای دیجیتال

یک شخص (یا احتمالاً اشخاص) با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو (Satoshi Nakamoto) ایده بیت کوین را در ۳۱ اکتبر ۲۰۰۸، در بدترین زمان بحران مالی آن سال، به جهان معرفی کرد. شبکه بیت کوین در تاریخ ۳ ژانویه ۲۰۰۹ آغاز به کار کرد، زمانی که ناکاموتو اولین بلاک (genesis) بیت کوین (معروف به بلوک شماره ۰) را استخراج کرد، که پاداش آن ۵۰ بیت کوین بود. در همان روزهای اولیه، ناکاموتو یک میلیون بیت کوین استخراج کرده است.

مصرف انرژی استخراج بیت کوین بسیار بالاست که به محدود کردن مقدار در گردش این ارز دیجیتال کمک می‌کند. تعداد کل بیت کوین‌های قابل استخراج بیست و یک میلیون است که تا ۲۴ فوریه سال ۲۰۲۱ تعداد ۱۸/۶۳ میلیون بیت کوین استخراج شده است. ۲/۳۶۲ میلیون بیت کوین هنوز باقی مانده است. هنگامی که ماینرهای بیت کوین تمام بیت کوین‌ها را استخراج کنند، اساساً از منابع موجود در کره زمین استفاده خواهند کرد. این محدودیت مقدار موجودی، همراه با سایر عوامل، به طور طبیعی بر میزان عرضه و تقاضا تأثیر می‌گذارد که به نوبه خود می‌تواند بر قیمت بیت کوین اثرگذار باشد.

ساتوشی ناکاموتو:

اگر بیت کوین را باور ندارید یا آن را درک نکرده‌اید، من برای متقاعد کردن شما وقت ندارم.

رشد ارزهای دیجیتال

علاقه به ارزهای دیجیتال مانند بیت کوین رشد مداومی را تجربه کرده، زیرا به طور فزاینده‌ای در سطوح مختلف زندگی ما وارد شده است. و این افزایش آگاهی، رشد انقلاب مالی را در پیش خواهد داشت. در واقع، استفاده از ارزهای دیجیتال هم مزایا و هم معایبی دارد. با این حال، این موضوع نیز درست است که شرکت‌های بزرگ زیادی در جستجوی راه‌هایی برای تلفیق فناوری ارز دیجیتال و حداکثر استفاده از مزایای آن هستند. بنابراین، ایده ارز دیجیتال به این زودی‌ها از بین نمی‌رود.

نوسانات قیمت باعث ایجاد یک بازار دائماً در حال تغییر بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال می‌شود. مثل این است که شما به دنبال بهترین راه‌ها برای استفاده از تقاضای روزافزون برای ارز دیجیتال هستید. همچنین، شما ممکن است به دنبال فرصت‌های سودآور سرمایه‌گذاری باشید و بنابراین به فکر سرمایه‌گذاری روی یک ارز دیجیتال باشید. یا می‌توانید از آن برای مدیریت امور مالی خود با امنیت بیشتر استفاده کنید. در نتیجه، شما نه تنها باید از مزایای بالقوه آن بلکه از معایب آن نیز آگاه باشید. به این ترتیب، به خوبی متوجه خواهید شد که از گزینه‌های موجود چه انتظاراتی می‌توانید داشته باشید. این آگاهی، شانس شما را برای تعامل مثبت با ارزهای دیجیتال بیشتر می‌کند.

آدام بی. لوین (Adam B. Levine):

با افزایش ارزش، نظر افراد بدبین تغییر می‌کند. آغاز به کار یک ارز جدید آسان است، هرکسی می‌تواند این کار را انجام دهد. پیچیدگی کار آنجاست که مردم آن را بپذیرند، زیرا استفاده آنهاست که به آن ارزش می‌دهد.


افزایش علاقه به بیت کوین


پذیرش بیت کوین علی رغم برخی موانع رو به افزایش است

تعداد فزاینده‌ای از مردم، به ویژه نسل‌های جوان، به بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال علاقه‌مند شده‌اند. از طرف دیگر، بیشتر مردم چیز زیادی در مورد ارزهای دیجیتال نمی‌دانند و بنابراین به آن چندان توجه نکرده‌اند. اما سخت است که حداقل به آنچه در دنیای ارزهای دیجیتال اتفاق می‌افتد بی‌توجه بود، زیرا این موضوع در اخبار ولو به صورت نمایشی زیاد منعکس می‌شود.

نمونه آن زمانی بود که یک سرمایه‌دار بزرگ یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار بیت کوین خریداری کرد. خرید گسترده‌ای مانند این نشان‌دهنده یک پیش‌بینی بزرگ نه تنها در رشد کوتاه مدت ارزش بیت کوین بلکه در چشم‌انداز میان مدت و بلند مدت بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال است. جای تعجب نیست که قیمت بیت کوین حتی پس از آن خرید عظیم، حتی بیشتر از آنچه بود، بزرگنمایی شد.


معایب استفاده از ارزهای دیجیتال


درک ارزهای دیجیتال می‌تواند پیچیده و چالش برانگیز باشد، خصوصاً اگر اهل فن نباشید. برای این منظور لازم است افراد ایده یک سیستم مالی غیرمتمرکز را که از چیزی به نام بلاک چین برای ثبت تراکنش‌ها استفاده می‌کند، درک کنند. از آنجا که درک رمز ارزها گاهی سخت به نظر می‌رسد، مردم اغلب در مورد استفاده از مزایای آن محتاط هستند. غلبه بر این مانع منجر به استفاده گسترده‌تر از ارزهای دیجیتال خواهد شد.

نوسانات بازار ارزهای دیجیتال یک چالش بزرگ به ویژه برای افرادی است که روی آن سرمایه‌گذاری می‌کنند. کاری که اکنون بسیاری از افراد آن را انجام می‌دهند. با این حال، روش‌های زیادی وجود دارد که می‌توانید از ارزهای دیجیتال استفاده کنید. برخی از افراد از ارزهای دیجیتال خود برای خرید بلیط مسابقات ورزشی یا حتی خرید خانه با بیت کوین استفاده می‌کنند. با این حال، بیشتر افراد منتظر نوسانات چشمگیر بازار هستند تا از آن سود کسب کنند. برای اعتماد بیشتر و درک گسترده‌تری از ارزهای دیجیتال، باید با بیت کوین مانند سایر کالاها برخورد کنید.

در حال حاضر، هیچ امنیتی برای از دست دادن ارزهای دیجیتال شما وجود ندارد، بنابراین آگاهی از خطرات ایمنی آن بسیار مهم است. همیشه کلاهبردارانی وجود دارند که می‌خواهند تقلب کرده و سعی کنند پول شما را از چنگتان دربیاورند و ارزهای دیجیتال این روزها به یک هدف محبوب تبدیل شده‌اند. با بیت کوین‌های خود به عنوان پول واقعی رفتار کنید و از همان پروتکل‌های امنیتی استاندارد پیروی کنید که در مورد پول نقد انجام می‌دهید. با این کار احتمال خساراتی که هرگز نمی‌توانید آن را جبران کنید به حداقل می‌رسد. در ادامه به بررسی مهمترین معایب ارزهای دیجیتال خواهیم پرداخت.

مقیاس‌پذیری

احتمالاً مهم‌ترین نگرانی در مورد ارزهای دیجیتال، مشکلات مرتبط با مقیاس‌پذیری است. تعداد توکن‌های دیجیتال و پذیرش آنها به سرعت در حال افزایش است. اما تراکنش‌های ارزهای دیجیتال هنوز هم توسط تراکنش‌های شرکت‌های بزرگ که هر روز پردازش می‌شوند تحت‌الشعاع قرار دارند. و تا زمانی که زیرساخت‌های فناوری آنها گسترش نیابند تا سرعت تراکنش‌ها را تا حد زیادی بهبود ببخشند، ارزهای دیجیتال نمی‌توانند در سطح شرکت‌های بزرگ پردازش پرداخت رقابت کنند. تکامل یکپارچه فناوری ارزهای دیجیتال پیچیده و دشوار است. با این حال، چندین راه حل، از جمله شاردینگ (sharding)، شبکه‌های لایتنینگ (lightning)، و سهام‌گذاری (staking)، به عنوان گزینه‌هایی برای غلبه بر مشکل مقیاس‌پذیری ارائه شده‌اند.

مسائل مربوط به امنیت سایبری

رمز ارزها به عنوان یک فناوری دیجیتال، همیشه در معرض نقض امنیت سایبری توسط هکرها قرار دارند، زیرا فناوری دیجیتالی هستند. این اتفاق قبلاً رخ داده، ضمن اینکه با نقض امنیت، صدها میلیون دلار خسارت به سرمایه‌گذاران ارزهای دیجیتال وارد شده است. تنها راه رفع و کاهش این مشکل، نگهداری مداوم از زیرساخت‌های امنیتی است. بسیاری از صرافی‌های بزرگ ارزهای دیجیتال به طور مستقیم با این مشکل روبرو هستند. آنها از اقدامات پیشرفته امنیت سایبری استفاده می‌کنند که از آنچه که در صنایع سنتی بانکی استفاده می شود، پیشرفته‌تر است.

عدم وجود ارزش ذاتی و نوسان قیمت

نوسان قیمت ارزهای دیجیتال، مربوط به فقدان ارزش ذاتی بوده و یک مشکل واقعی است. این یکی از دلایل اصلی است که برخی از کارشناسان، اکوسیستم ارز دیجیتال را به عنوان یک حباب توصیف کرده‌اند. اگرچه این موضوع یک نگرانی بجا و قابل توجه است، اما ارتباط مستقیم ارزش ارزهای دیجیتال به دارایی‌های ملموس و غیرملموس به رفع این مشکل کمک می‌کند. با پذیرش ارزهای دیجیتال، اعتماد مصرف‌کننده افزایش یافته و در نتیجه نوسانات نیز کاهش می‌یابند.

مقررات

ارزهای دیجیتال در حال حاضر به طور رسمی توسط نهادهای دولتی مانند فدرال رزرو ایالات متحده یا هر بانک مرکزی دیگری قانونگذاری نشده و تحت نظارت نیستند، اگرچه چین اخیراً در این راستا حرکتی را آغاز کرده است.

حتی اگر این فناوری نگرانی‌هایی را که قبلاً ذکر شد برطرف کند، تا زمانی که رسماً توسط دولت‌های فدرال تصویب و قانونگذاری نشود، خطر فزاینده سرمایه‌گذاری در ارزهای دیجیتال وجودخواهد داشت.

نگرانی‌های دیگری نیز در رابطه با این فناوری وجود دارد، اما بیشتر آنها لجستیکی هستند. به عنوان مثال، با پیشرفت فناوری، تغییر پروتکل‌ها ضروری است. تغییراتی از این دست می‌تواند جریان طبیعی عملیات را قطع کرده و اجرا و پیاده‌سازی آن مدت زمان زیادی طول بکشد.


مزایای استفاده از ارزهای دیجیتال


مزایای استفاده از ارزهای دیجیتال

شفافیت بی‌نظیر رمز ارزها یکی از اصلی‌ترین دلایلی است که ارز دیجیتال پتانسیل بیشتری برای پاسخگویی و تغییرات اجتماعی در اختیار شما قرار می‌دهد. اگرچه استفاده از ارزهای دیجیتال به صورت ناشناس است، اما تمام تراکنش‌ها در یک دفتر باز (بلاک چین) ذخیره می‌شوند. این بدان معنی است که داده‌ها توسط هر فردی در هر زمان قابل مشاهده هستند. و این یک مزیت قابل توجه برای کسانی است که خواهان یک سیستم بانکی شفاف‌تر هستند. به دلیل این شفافیت، بیت کوین به یکی از داغ‌ترین مباحث ارزی در جهان تبدیل شده است.

به دلیل دسترسی سریع ۲۴ ساعته به ارزهای دیجیتال، شما می‌توانید هر کجا که باشید حتی بدون نیاز به رایانه آن را خرج کرده یا بخرید. شما می‌توانید همه چیز را در دستگاه تلفن همراه خود مدیریت کنید، فناوری که اکنون برای میلیون‌ها نفر در سراسر جهان در دسترس است. بنابراین، می‌توانید به راحتی و به سرعت به امور مالی خود دسترسی پیدا کرده و در لحظه تصمیم بگیرید. ثابت شده است که این دسترسی آسان یکی از ویژگی‌های کلیدی برای پذیرش بیت کوین است.

یک جنبه مثبت (و منفی) ارزهای دیجیتال ناشناس بودن آن است. ناشناس بودن ارزهای دیجیتال، برای هر کسی که به حریم خصوصی آنلاین خود اهمیت می‌دهد و نمی‌خواهد داده‌های دیجیتالی خود را آشکار کند، فوق‌العاده است. ناشناس بودن یک لایه امنیتی اضافی را فراهم می‌کند که یک مزیت بسیار عالی است. اما متأسفانه، مجرمان نیز این فناوری را به کار گرفته‌اند؛ وب تاریک (dark web) و بازار سیاه عمده‌ترین کاربران رمزارزها هستند. مجرمان می‌خواهند برای پوشش فعالیت‌های جنایتکارانه خود ناشناس باشند، زیرا با استفاده از تلفن‌های خود با چند ضربه به هرجای دنیا پول می‌فرستند. برای شهروندان مطیع قانون نیز فواید ناشناس ماندن بسیار است. چرا؟ زیرا هیچ فرصتی برای سرقت هویت وجود ندارد، و این علاقه حیاتی هر کسی است که به دنبال روش‌های ایمن‌تری برای استفاده از فضای آنلاین است.

ارز دیجیتال مانند هر فناوری نوظهور دیگری درجاتی از عدم اطمینان در مورد آینده خود را به همراه دارد. محبوبیت ارزهای دیجیتال در حال افزایش است و مشاغل در تلاشند تا با تقاضای فزاینده استفاده از آن همگام شوند. با این حال، هنوز خیلی زود است که بفهمیم استفاده از ارزهای دیجیتال چه تأثیر چشمگیری خواهد داشت. از آنجایی که ارز دیجیتال یک انقلاب مالی بالقوه است، لازم است که قبل از گسترش علاقه نسبت به آن در سراسر جهان، آن را تحت نظر داشته باشید و شاید هم روی آن سرمایه‌گذاری کنید. در ادامه به بررسی مهمترین مزایای ارزهای دیجیتال خواهیم پرداخت.

استقلال کاربر

استقلال کاربر، یکی از پایه‌های اصلی ارزهای دیجیتال، جذابیت اصلی بیت کوین برای بسیاری از کاربران است، زیرا آنها مجبور نیستند با یک مقام واسطه مانند دولت یا بانک طرف باشند. کاربران می‌توانند نحوه خرج کردن پول خود را کنترل کنند. بنابراین، حداقل به صورت تئوری، ارزهای دیجیتال نسبت به ارزهای فیات، استقلال بیشتری را در اختیار کاربران خود قرار می‌دهند.

اختیار و آزادی عمل

خریدهای بیت کوین محرمانه است و هرگز با هویت شخصی خریدار در ارتباط نیست، مگر اینکه یک کاربر داوطلبانه تراکنش‌های بیت کوین خود را منتشر کند. خریدهای با استفاده از بیت کوین، دقیقاً مانند خرید با پول نقد، به راحتی برای کسی قابل ردیابی نیست. دلیلش این است که آدرس ناشناس ایجاد شده برای خرید کاربر، هر بار که تراکنشی انجام می‌شود، تغییر می‌کند. با وجود این، تراکنش‌های بیت کوین کاملاً ناشناس یا غیرقابل ردیابی نیستند. با این حال، در مقایسه با برخی از مدل‌های پرداخت سنتی، خیلی کمتر با هویت شخصی ارتباط دارند.

تمرکز همتا‌به‌همتا

سیستم پرداخت بیت کوین به صورت همتا‌به‌همتا کار می‌کند. این بدان معناست که کاربران نیازی به تأیید هیچ منبع خارجی ندارند. بنابراین، آنها می‌توانند بدون مراجعه به یک واسطه، برای هر فردی در شبکه دریافت و ارسال را انجام دهند.

حذف کارمزدهای بانکی

روش استاندارد صرافی‌های ارزهای دیجیتال این است که از سفارش‌گذار (maker) و سفارش گیرنده (taker) و همچنین گاهی بابت واریز و برداشت کارمزد دریافت می‌کند. با این حال، بسیاری از کارمزدهای بانکی سنتی در مورد ارزهای فیات وجود دارند که شامل کاربران بیت کوین نمی‌شوند. نمونه‌هایی از این موارد شامل کارمزد حداقل مانده یا هزینه نگهداری حساب و کارمزد برگشت واریزی و همچنین هزینه‌های اضافه برداشت و غیره است.

کارمزد بسیار کمتر تراکنش‌ها برای پرداخت‌های بین‌المللی

اگرچه به طور معمول برای خریدهای خارجی و انتقالات الکترونیکی هزینه‌ها و کارمزدهایی وجود دارد، اما این مورد در تراکنش‌های بیت کوین به دلیل عدم وجود نهادهای دولتی یا واسطه‌ای یا دخالت دولت وجود ندارد. این روش هزینه‌های تراکنش بیت کوین را بسیار پایین نگه می‌دارد، که می‌تواند یک مزیت قابل توجه برای مسافران باشد. علاوه بر این، این موضوع الزامات صدور مجوز و دوره‌های انتظار را از بین می‌برد، زیرا هر انتقال بیت کوین خیلی سریع انجام می‌شود.

پرداخت با تلفن همراه

تا زمانی که کاربران بیت کوین به اینترنت دسترسی داشته باشند، می‌توانند با استفاده از کوین‌های خود به همان روش سیستم‌های پرداخت آنلاین پرداخت کنند. این کار فوق‌العاده راحت است، زیرا خریدارانی که از بیت کوین استفاده می‌کنند هرگز مجبور نیستند برای خرید چیزی به یک فروشگاه یا بانک مراجعه کنند. برخلاف پرداخت‌های آنلاین که با حساب‌های بانکی یا کارت‌های اعتباری انجام می‌شوند، برای انجام یک تراکنش بیت کوین تکمیل اطلاعات شخصی ضروری نیست.

دسترسی

از آنجایی که کاربران می‌توانند بیت کوین را فقط با استفاده از رایانه یا تلفن هوشمند یا تبلت ارسال و دریافت کنند، بیت کوین از نظر تئوری در دسترس جمعیتی از کاربران است که به کارت‌های اعتباری و سیستم‌های بانکی سنتی یا سایر روش‌های پرداخت دسترسی ندارند. این جنبه ممکن است از نظر تأثیر جهانی یک انقلاب واقعی باشد.


آینده ارزهای دیجیتال


آینده ارزهای دیجیتال هنوز نامشخص است. با این حال، طرفداران پتانسیل آن را نامحدود می‌بینند. در مقابل، منتقدان خطرات جدی را برای آن پیش‌بینی می‌کنند. بسیاری از افراد نیز مردد هستند، حتی برخی از آنها اذعان داشته‌اند که استفاده از ارزهای دیجیتال در برنامه‌های خاص می‌تواند یک راه حل مناسب باشد.

بیت کوین باعث افزایش علاقه سرمایه‌گذاران نهادی شده که به طور فزاینده‌ای به ارزهای دیجیتال مانند بیت کوین علاقه‌مند شده‌اند. همچنین، گمانه‌زنی‌های جدی مطرح است که یک ارز دیجیتال مانند بیت کوین ممکن است جایگزین طلا به عنوان یک دارایی امن شود. از طرف دیگر، افراد بدبین با اشاره به نوسانات بیت کوین این امر را بعید می‌دانند.

با این وجود، علاقه‌مندان به بیت کوین اعتقاد به صعود آن دارند و معتقدند که احتمالاً طلای آینده خواهد بود.

Blythe Masters می‌گوید:

شما باید این تکنولوژی را به همان اندازه جدی بگیرید که در اوایل دهه ۱۹۹۰ توسعه اینترنت را دنبال می کردید.


کلام آخر


از آنجا که چندین مانع بالقوه برای استفاده گسترده از ارزهای دیجیتال وجود دارد، قابل درک است که در حال حاضر سرمایه‌گذاران باتجربه در مورد این فناوری با احتیاط تصمیم بگیرند. با این حال، اکثر مردم معتقدند که ارزهای دیجیتال (و فناوری بلاکچین مرتبط با آن) آمده‌اند که بمانند. دلیل این امر این دلیل است که آنها مزایای زیادی را به مصرف‌کننده ارائه می‌دهند که شفافیت، تمرکززدایی و انعطاف پذیری از مهم‌ترین آنها هستند.

زمانی که ارزهای دیجیتال به نقطه اوج پذیرش انبوه برسند، احتمالاً آینده آنها مطمئن خواهد بود. در این بین، تماشای پیشرفت آنها برای همه ما جذاب خواهد بود. برای آشنایی بیشتر با دنیای رمز ارزها، مطالب زیر را می‌توانید مطالعه کنید

نظر شما در مورد مزایا و معایب ارزهای دیجیتال چیست؟ آیا تا به حال ارز دیجیتال خریداری کرده‌اید؟ برای خرید سریع و ریالی ارزهای دیجیتال می‌توانید به پلتفرم معاملاتی کوین نیک مارکت مراجعه کنید. همچنین می‌توانید آخرین اخبار دنیای ارزهای دیجیتال را در شبکه‌های اجتماعی ما در تلگرام، اینستاگرام و توییتر دنبال کنید.

خروج از نسخه موبایل